Ensamblaxe dunha mesa
|
(…) Algo como el deseo de ensamblar un mesa a la perfección, de acuerdo con las reglas del arte, y al mismo tiempo no hacer nada, pero en tal forma que no se pudiese decir: «el martillear no es nada para él», sino que hubiera que decir: «el martillear es para él un verdadero martillear y al propio tiempo nada», con lo cual el martillear se tornaría aún más audaz, más decidido, más real y, si se quiere, más delirante.
|
Franz Kafka: «El» (Anotaciones del año 1920). En La Muralla China, Alianza Editorial.
|
La Servitude Volontaire
|
Étienne de La Boétie: Discours de la Servitude Volontaire. Rédaction entre 1546 et 1555. Première publication partielle en 1574. Publication complète en 1576. Fragment.
«Si brave donc vous êtes,
Que vous avez charge des bêtes? »
Cette ruse des tyrans d’abêtir leurs sujets n’a jamais été plus évidente que dans la conduite de Cyrus envers les Lydiens, après qu’il se fut emparé de leur capitale et qu’il eut pris pour captif Crésus, ce roi si riche. On lui apporta la nouvelle que les habitants de Sardes s’étaient révoltés. Il les eut bientôt réduits à l’obéissance. Mais ne voulant pas saccager une aussi belle ville ni être obligé d’y tenir une armée pour la maîtriser, il s’avisa d’un expédient admirable pour s’en assurer la possession. Il y établit des bordels, des tavernes et des jeux publics, et publia une ordonnance qui obligeait les citoyens à s’y rendre. Il se trouva si bien de cette garnison que, par la suite, il n’eut plus à tirer l’épée contre les Lydiens. Ces misérables s’amusèrent à inventer toutes sortes de jeux si bien que, de leur nom même, les Latins formèrent le mot par lequel ils désignaient ce que nous appelons passe-temps, qu’ils nommaient Ludi, par corruption de Lydi.
Tous les tyrans n’ont pas déclaré aussi expressément vouloir efféminer leurs sujets ; mais de fait, ce que celui-là ordonna formellement, la plupart d’entre eux l’ont fait en cachette. Tel est le penchant naturel du peuple ignorant qui, d’ordinaire, est plus nombreux dans les villes : il est soupçonneux envers celui qui l’aime et confiant envers celui qui le trompe. Ne croyez pas qu’il y ait nul oiseau qui se prenne mieux à la pipée, ni aucun poisson qui, pour la friandise du ver, morde plus tôt à l’hameçon que tous ces peuples qui se laissent promptement allécher à la servitude, pour la moindre douceur qu’on leur fait goûter. C’est chose merveilleuse qu’ils se laissent aller si promptement, pour peu qu’on les chatouille. Le théâtre, les jeux, les farces, les spectacles, les gladiateurs, les bêtes curieuses, les médailles, les tableaux et autres drogues de cette espèce étaient pour les peuples anciens les appâts de la servitude, le prix de leur liberté ravie, les outils de la tyrannie. Ce moyen, cette pratique, ces allèchements étaient ceux qu’employaient les anciens tyrans pour endormir leurs sujets sous le joug. Ainsi les peuples abrutis, trouvant beaux tous ces passe-temps, amusés d’un vain plaisir qui les éblouissait, s’habituaient à servir aussi niaisement mais plus mal que les petits enfants n’apprennent à lire avec des images brillantes.
Références:
http://fr.wikisource.org/wiki/Discours_de_la_servitude_volontaire
http://www.wikilivres.info/wiki/Discours_de_la_servitude_volontaire
http://www.forget-me.net/LaBoetie
E máis unha excelente edición de 1922, París, dispoñible en PDF en:
http://www.archive.org/details/discoursdelaserv00labouoft
|
En galego sería algo así coma isto:
«É por seres tan bravo,
polo que estás ao cargo das bestas?».
O truco dos tiranos para domar aos seus súbditos nunca foi máis evidente ca no caso de Ciro cos lidios, despois de tomar posesión da súa capital e facer prisioneiro a Creso, o seu rico rei. Chegoulle a nova de que os habitantes de Saredes se sublevaran. Axiña voltaron á obediencia. Non querendo destruir unha cidade tan fermosa nin verse obrigado a enviar tropas para sometela, ocurríuselle un recurso admirable para asegurar a conquista. Puxo bordeles, tabernas e xogos públicos e ditou unha ordenanza que obrigaba aos cidadáns a asistir. Tal éxito tivo a operación, que dende aquela nunca máis tivo que amosar a espada frente aos lidios. Estes miserentos empregáronse logo a inventar todo tipo de xogos, de xeito que do seu propio nome tomaron os latinos a palabra coa que se referían ao que nos chamamos pasatempos, aos que denominban Ludi, por corrupción de Lydi.
Non todos os tiranos teñen declarado tan abertamente o seu desexo de afeminar aos seus súbditos; pero de feito, aínda que condenándoo oficialmente, os máis deles o fixeron ás agachadas. Tal é a tendencia da xente ignorante, que polo xeral é máis frecuente nas cidades: sospeitar de quen lles ama e poñer a confianza en quen lles engana. Non creades que haxa paxaro que se deixe engadar mellor polo reclamo, nin peixe que, pola lambetada do verme, pique o gancho antes que toda esta xente que tan axiña se deixa conducir á servidume con calquera lambetada que se lles ofreza. Teatros, xogos, farsas, espectáculos, gladiadores, animais extranos, medallas, cadros e outras drogas polo estilo foron para os pobos antigos os incentivos da servidume, o prezo da súa libertade enfeitizada, as ferramentas da tiranía.Este xeito, esta práctica, estes engados, son os que empregaron os antigos tiranos para amansar aos seus súbditos baixo o xugo. Así os pobos estúpidos, vendo fermosos todos estes pasatempos, embriagados dun placer vano que os cegaba, afixéronse coma parvos a ser servos, peor ca nenos que aprenden a ler con estampiñas rechamantes.
«Nuestra intencion al publicar la antigua obra del célebre Estevan de la Boecia no ha sido otra que el dar á conocer á nuestros contemporáneos cuales eran las ideas de los antiguos acerca de la libertad. Su lectura es recomendable por sus conceptos, por la propiedad de sus símiles, por la exactitud en los hechos históricos y por el fuego de su estilo; pero deberá tenerse presente que no es obra de nuestros dias, sino del año 1548, época en que su autor no pudo tener ningún conocimiento de una forma de gobierno monárquico-popular que conciliara los derechos y garantias de las diferentes clases de que se compone la sociedad.»
de: Google books: «La Esclavitud voluntaria, ó, El Contra Uno»
|
The force of a word
|
“You know, you really must”. It was not an argument, but I submitted at once. If one must! . . .
You perceive the force of a word. He who wants to persuade should put his trust not in the right argument, but in the right word. The power of sound has always been greater than the power of sense. I don’t say this by way of disparagement. It is better for mankind to be impressionable than reflective. Nothing humanely great—great, I mean, as affecting a whole mass of lives—has come from reflection. On the other hand, you cannot fail to see the power of mere words; such words as Glory, for instance, or Pity. I won’t mention any more. They are not far to seek. Shouted with perseverance, with ardour, with conviction, these two by their sound alone have set whole nations in motion and upheaved the dry, hard ground on which rests our whole social fabric. There’s “virtue” for you if you like! . . . Of course the accent must be attended to. The right accent. That’s very important. The capacious lung, the thundering or the tender vocal chords. Don’t talk to me of your Archimedes’ lever.
|
Joseph Conrad: “A familiar preface” in A Personal Record, 1911.
From: Project Gutemberg: A Personal Record by Joseph Conrad
|
Ñanda Mañachi: Ñuka Llaqta
Takiqkuna: Ñanda Mañachi, Iqwadur, Impapura marka (Otavalo runa).
Taki: Ñuka Llaqta (Galligu simi: O meu país)
Los insectos son animales perfectos
|
D. FR. BENITO GERONYMO FEYJOÓ Y MONTENEGRO.
THEATRO CRITICO UNIVERSAL, TOMO QUINTO.
MADRID, M.DCC.LXXIII.
DISCURSO NONO, NUEVAS PARADOXAS PHYSICAS.
|
PARADOXA NONA.
Los Insectos son animales perfectos.
§. IX.
33. Aunque no convienen todos los Filósofos en la significación de la voz insectos, y unos le dán una, y otros otra, parece se conforman en dár este nombre á todos aquellos animales, que carecen de huesos, y de sangre.
34. Estos pobres animalejos han sido desgraciados en la opinion comun, que los tiene por animales imperfectos. Y no sé por qué; pues lo primero, si se mira metaphysicamente la cosa, es imposible que haya animal alguno imperfecto por su especie. Lo cual pruebo asi: Es imposible que haya alguna especie de animal, á quien no se contrayga la razón generica univoca de animal: luego es imposible que haya alguna, á quien no se contraiga la perfeccion generica de animal. Esto basta para todos por su especie sean perfectos animales; luego, &c. Los Lógicos, y Metaphysicos yá vén toda la fuerza de este argumento, y que no hay en él proposición, que necesite de prueba, ó que no tenga la prueba muy facil. Vámos ahora á razones mas physicas y sensibles, que sobre ser más eficaces se acomodan tambien á Escolásticos, y no Escolásticos.
35. La pretendida imperfeccion de los insectos, ó se ha de hallar en el cuerpo, ó en el alma. Digo que ni en uno ni en otro. Y empezando por el alma (no nos oyga Descartes) cito á Aristoteles, que en el lib. 9. de la Historia de los Animales, cap. 38, y siguientes, reconoce en muchos insectos industria superior á la de todos los animales. ¿Pero qué es menester para esto la autoridad de Aristoles? No está á los ojos de todos la incomparable sagáz actividad de las hormigas, y las abejas? En qué especie de brutos de los que llaman perfectos, hay aquel orden tan concertado de República como en las dos nombradas? Sobre todo las abejas fueron siempre el asombro de quantos se aplicaron á contemplar su cabalisimo gobierno. Hoy lo son mas, despues de las recientes observaciones del sábio Francés Mr. Miraldi, que reduxo a dulce harmonía otro docto Francés el Padre Jacobo Vaniere, de la Compañia de Jesus, en su Poema Latino, intitulado Apes.
36. Con cuya ocasion advierto ser falsa aquella especie, que vulgarmente corre, de que habiendo querido un curioso averiguar toda la politica, y economía de las abejas, las introduxo en una colmena de vidrio, cuya diafanidad permitiria registrar cuanto pasase dentro; pero lo primero que ellas hicieron, fue, dár un baño de cera á toda la superficie interior de la colmena, con que cerraron el paso á la vista del curioso explorador. Digo que esta especie es falsa; pues el señor Miraldi no se valió de otro medio, que del expresado, para informarse por sus ojos de toda la conducta de las abejas, y lo logró con felicidad; no habiendo puesto aquella inocente grey algun estorvo á su examen.
37. Por medio, pues, de la colmena de vidrio, observó prolixamente el Señor Miraldi todo el proceder de las abejas; y no solo halló verificado lo más maravilloso que Virgilio, y Plinio habían escrito de ellas, mas aun descubrio nuevas maravillas. En efecto, ellas son admirables en todas las quatro partes conducentes á la felicidad de una República, gobierno Economico, Politico, Militar, é industria Mecanica. No es razon detenerme en la relacion de las nuevas observaciones del señor Miraldi; pero tampoco callaré un suceso gracioso, de que él fue testigo. Entróse un caracol en la colmena: tocaron al arma las abejas: acudieron todas, y á picaduras quitaron la vida al disforme huesped. Advirtieron luego, que el cadaver corrompido habia de llenar de hedor y horror toda su habitacion; pero también vieron, que no tenian fuerzas para conducir fuera de ella tan pesada mole. ¿Qué remedio, ó arbitrio tomarian? El que podia sugerir la sagacidad del hombre mas ingenioso. Juntando bastante copia de cera, incrustaron con ella toda la circunferencia del cascaron (habiase metido en él el caracol al verse acosado de las picaduras), y de este modo prohibieron, que las infestase el hedor del cadaver. Oygamos tan peregrino suceso al Padre Vaniere:
Cum tectis vis nulla foras efferre valeret,
Viribus ingenium subvenit: prodiga ceræ
Turba ruit, cocleam incrustat, conditque cadaver
Hoc veluti tumulo, tetrum ne afflaret odorem.
38. Lo que se ha dicho de hormigas, y abejas, basta para vindicar el honor de los insectos por la parte del alma; pues asegurados de que hay alguna ó algunas especies de insectos de tan sagáz conocimiento, ó llamemosle instinto, como los mas industriosos, y sagaces animales que hay entre las especies de los que llaman perfectos, se hace evidente, que los insectos, por tales, no son de menos noble alma que los de las otras especies.
39. Por la parte del cuerpo, lo primero que se ofrece á la consideracion, es, que su organizacion, y textura debe ser la más perfecta, porque retiene el alma con lazo mas firme. Esto se vé en que todos ó los mas viven algun tiempo considerable, aun despues que los han dividido en varios trozos. Ni puede negarse que esta sea una gran ventaja, ni que esta ventaja provenga de la excelencia de la organizacion.
40. A vista de esto, ¿qué importará que carezcan de sangre, y huesos, ni que les falten, como comunmente se siente, algunas de las entrañas más nobles que hay en los demás animales, cuales son el corazón, y los pulmones? Qué importa, digo, si esas partes no les hacen falta alguna, y en lugar de ellas tienen otras, que las suplen con ventajas? Esas partes en los demás animales son nobilisimas, porque son necesarisimas: en ellos serian vilisimas, porque son superfluas. Generalmente deben ser estimadas por mejores partes en cuerpo animado aquellas que mas conducen para la conservación de la vida; y tales son las de los insectos, pues la conservan divididas unas de otras mucho mas tiempo que las de los animales, que llaman perfectos.
41. Fuera de que los supuestos hechos (á la reserva de los huesos) son en parte falsos, en parte dudosos. Nadie niega á los insectos un humor analogo á la sangre, que circula, y hace los mismos oficios que la sangre en los demás animales. ¿Y por qué no se podrá llamar sangre ese humor? A poca reflexion que se haga, se vé, que esta viene á ser una pura qüestión de nombre. Toda la diversidad, que percibimos entre aquel humor, y la sangre, es, que aquel es blanco, y la sangre roja. ¿Y la diversidad de color es especifica, ó la infiere? De ningun modo. Serian á esa cuenta distintos especificamente los Ethiopes de los Alemanes. Mas es, que según los Anatomicos modernos, el color rojo no es propio del licor sanguineo, sino de unos muy menudos globulos, que nadan en él, y se registran con el Microscopio. Separados los globulos, resta todo lo que es licor, y este es blanco.
42. Por lo que mira al pulmón, está averiguado que los insectos, no solo tienen uno sino muchos repartidos por todo el ámbito del cuerpo. Esto es, se ha observado que tienen en varias partes unos agujerillos (al modo que arriba diximos de los que hay en las agallas de los peces) por donde el ayre se introduce y comunica á aquel licor, que es sangre, ó hace en ellos el oficio de sangre. De aqui es, que metiendolos en aceyte, luego mueren, porque el aceyte cierra aquellos conductos, y quitando la entrada al ayre los priva de la respiracion.
43. Del corazon no faltan quienes digan con mucha probabilidad lo mismo que acabamos de decir del pulmón: esto es, que no solo tienen uno, sino muchos corazones. El señor Nicolás Andri, Doctor en Medicina de la Facultad de París, en un tratado excelente, que escribió sobre la generacion de los gusanos en el cuerpo humano, testifica, que con el Microscopio se han descubierto en algunas especies de insectos muchos corazones, asimismo como muchos pulmones. En los gusanos de seda, por exemplo, se halla (digamoslo asi) una continuada cadena de corazones desde la cabeza hasta la cola. Y el famoso Physico Francisco Redi halló lo mismo en la Escolopendra terrestre, en quien contó hasta veinte corazones. Pero el mismo Redi, en los limazones y otros insectos no halló más de un corazon. Asi unos tienen uno solo, otros muchos; pero ninguno carece de esta parte principe, ó simple, ó multiplicada, segun el testimonio de los grandes observadores que acabamos de citar.
44. Es verisimil que tengan muchos corazones todas aquellas especies de insectos, que viven, y se mueven despues de destrozados, aunque no en todos se haya hecho la misma observacion; pues no puede discurrirse causa mas proporcionada para aquella conservacion de vida, que el que cada parte dividida tenga su corazon, y pulmón parciales, los cuales puedan servirles para las funciones vitales por algun tiempo.
45. Pero aun fuera de la division de las partes, muestran la tenacidad con que en fuerza de su buena textura tienen asida la vida, en los experimentos que con ellos se han hecho en la máquina Pneumatica. Roberto Boyle, que hizo muchos con varios insectos, y con otros animales, que no lo eran, testifica, que siempre aquellos resistian mucho mas tiempo que estos la evacuacion del ayre, y tardaban mucho mas en morir, con el notable exceso que hay de dos, u tres horas, á cinco, ó seis minutos. Si hubiera notado esta gran vivacidad de los insectos el célebre satyrico Francés Nicolás Boyleau, no los hubiera dado, contra toda razon, el despreciable epitheto de medio vivos, ó medio vivientes:
Un insecte rempant, qui ne vit qui à demi.
46. Si la naturaleza concedió á los cuerpos de los insectos una constitucion ventajosa para la conservacion del individuo, no anduvo menos generosa con ellos en orden á la conservación de la especie. Solo este genero de animales logra la ventaja de que en cada individuo se junte la perfeccion de los dos sexos, con exercicio de uno, y otro. Esto es lo que han reconocido algunos Filosofos experimentales de estos tiempos, como Mr. Duvernei, y Mr. Poupart, de la Academia Real de las Ciencias, en los limazones, en los gusanos de tierra, en los que se crian en los intestinos de los hombres, y en otras especies de insectos. Lo más admirable es, que siempre que se juntan dos individuos de la misma especie para el fin de la propagacion, resultan dos generaciones, porque la union es duplicada, usando cada uno al mismo tiempo de los organos de ambos sexos en correspondencia reciproca á sus correlativos. Esto deponen hombres sabios, que no solo fueron testigos oculares del hecho, mas con riguroso examen Anatomico descubrieron en cada individuo los organos que distinguen los dos sexos.
47. Opondráseme acaso, que los Hermaphroditas son monstruos: luego por eso mismo imperfectos. Respondo lo primero, que el antecedente es muy incierto. Paulo Zaquías (Quaæst. Medic. Legal. lib. 7, tit. I quæst. 7) con otros muchos Autores, y graves fundamentos afirma lo contrario. Respondo lo segundo, permitiendo que sean monstruos aquellos, en quienes el organo de alguno de los dos sexos es inutil, como de hecho sucede en todos los de la especie humana. Asi lo enseña Aristoteles (lib. 4. de Generat. Anim. cap. 4.) a quien siguen comunmente Filosofos, y Medicos. Y aun añaden, que asi en uno, como en otro organo, son comunmente infecundos. Digo, que puede permitirse, que sean monstruos estos, pues por lo menos es imperfeccion tener un organo superfluo. Pero si ambos organos fuesen fecundos, ¿cómo podrá negarse, que una duplicada fecundidad sería mayor perfeccion physica, que la simple? Respondo lo tercero, permitiendo que dicha duplicacion de organos, aun supuesta la fecundidad de entrambos sea imperfeccion en la especie humana, y en otras en quienes es irregular esa duplicacion: de lo qual no se sigue, que no sea perfeccion en las especies, en quienes es connatural. Asi como ocho ojos en un hombre serian monstruosidad; pero en la araña son perfeccion.
48. Añado, que no pocos Autores niegan el supuesto del argumento, y atribuyen á una crasa equivocacion quantas historias hay de Hermaphroditas. Pero no es esta materia para que nos detengamos mas en ella.
§
|
REFERENCIAS:
♦ Proyecto Filosofía en español
Benito Jerónimo Feijoo: Teatro crítico universal, Tomo quinto.
Discurso 9: Nuevas paradojas físicas: Paradoja nona.
Impresión de MDCCLXXIII, Imprenta Real de La Gaceta.
|
Presentação
|
Quando às vezes ponho diante dos olhos os muitos e e grandes trabalhos e infortúnios que por mim passaram, começados no princípio da minha primeira idade e continuados pela maior parte e melhor tempo da minha vida, acho que com muita razão me posso queixar da ventura, que parece que tomou por particular tenção e empresa sua perseguir-me e maltratar-me, como se isso lhe houbera de ser matéria de grande nome e de grande glória, porque vejo que, não contente de me pôr na minha Pátria, logo no começo da minha mocidade, em tal estado que nela vivi sempre em misérias e em pobreza, e não sem alguns sobressaltos e perigos da vida, me quis também levar às partes da Índia, onde em lugar do remédio que eu ia buscar a elas, me foram crescendo com a idade os trabalhos e os perigos. Mas por outro lado, quando vejo que do meio de todos estes perigos e trabalhos me quis Deus tirar sempre em salvo e por-me em segurança, hacho que não tenho tanta ração de me queixar por todos os males passados, quanta de lhe dar graças por este só bem presente, pois me quis conservar a vida para que eu pudesse fazer esta rude e tosca escritura …
FERNÃO MENDES PINTO: Peregrinação, Lisboa 1614.
|
